Πλουτίζουν «ελέγχοντας» τις ζωές μας...

                          

   Αν ήξερες ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που δεν τους έχεις δει ποτέ, που δεν έχουν καμία σχέση με τη ζωή σου, αλλά αυτοί ξέρουν τα πάντα για σένα, τα συναισθήματά σου, τα ενδιαφέροντά σου, τους έρωτες, τα μίση και τα πάθη σου, την οικογένειά σου και τους φίλους σου, τις πολιτικές σου πεποιθήσεις, τις συνήθειές σου, σελίδες στο διαδίκτυο που επισκέπτεσαι, τι ψάχνεις, σχόλια που κάνεις, τι μουσική ακούς, τι ταινίες και σειρές βλέπεις, πού διασκεδάζεις, τι αγοράζεις, τι τρως, κυριολεκτικά τα πάντα, πώς θα αισθανόσουν; Σίγουρα θα ένιωθες μια ταραχή, ίσως ταυτόχρονα και μια δυσπιστία, πως μάλλον στα λεγόμενά μας υπάρχει μια δόση υπερβολής... Κι όμως, υπάρχουν άνθρωποι που μπαίνουν καθημερινά στη ζωή μας, που «ελέγχουν» τις κοινωνικές, πολιτικές, ιδεολογικές, προσωπικές, καταναλωτικές μας συνήθειες, τις ειδήσεις και τις διαφημίσεις που βλέπουμε κ.ά. Είναι οι ιδιοκτήτες των γιγαντιαίων μονοπωλιακών ομίλων του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που τα κέρδη τους δεν μπορεί να τα διανοηθεί ανθρώπου νους...

                         Αμύθητα κέρδη γι' αυτούς...

   
 Ποιοι είναι όμως αυτοί οι άνθρωποι, οι οποίοι κατέχουν τις εταιρείες - κολοσσούς («Google», «Facebook», «Apple», «Amazon» κ.ά.) που συγκαταλέγονται στις πιο επικερδείς παγκοσμίως; Πώς έγιναν από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στον κόσμο; Είχαν απλώς μια «καλή ιδέα», που τους γιγάντωσε και τους έφερε στη σημερινή κατάσταση;

   Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι αυτοί και μόνο αυτοί από ολόκληρο τον πλανήτη είχαν την πιο «έξυπνη ιδέα», θα χρειάστηκαν σίγουρα ένα αρχικό κεφάλαιο για να επενδύσουν στην ιδέα τους. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι είχαν αυτό το αρχικό κεφάλαιο γιατί - ας πούμε - απέκτησαν μια περιουσία από κληρονομιά ή φτιάχνοντας το κομπόδεμά τους μήνα το μήνα (πράγμα σχεδόν απίθανο), κάπως έπρεπε όχι απλά να διατηρήσουν αυτήν την περιουσία, αλλά να την αυξήσουν κιόλας, και απ' ό,τι φαίνεται κατά πολύ... Και επειδή πολλές υποθέσεις έπεσαν μαζί... Με όποιον τρόπο κι αν απέκτησαν την αρχική τους περιουσία, όποια κι αν ήταν η «έξυπνη ιδέα» τους, η πηγή του πλούτου τους παραμένει μία: Η απλήρωτη εργασία των εργαζομένων. Για όποια «ικανότητά» τους και αν κοκορεύονται ή διαφημίζονται αυτοί οι μεγιστάνες του πλούτου, η αλήθεια είναι ότι ο πλούτος που έχουν στα χέρια τους δεν είναι τίποτα άλλο από την κλεμμένη υπεραξία που παράγουν εκατομμύρια εργαζομένων στους μονοπωλιακούς ομίλους όπου αυτοί είναι μέτοχοι...

    Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στο Facebook που είναι υπεύθυνοι για τη διαλογή του περιεχομένου - ουσιαστικά βλέπουν ό,τι δημοσιεύει οποιοσδήποτε χρήστης - είναι συμβασιούχοι με εξευτελιστικούς μισθούς, οι οποίοι επί ώρες κάθε μέρα βλέπουν διάφορες σκηνές, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν συχνά ψυχολογικά προβλήματα. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή η δουλειά, που είναι απαραίτητη για όλες τις «πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης», συνήθως ανατίθεται σε άλλες εταιρείες, που έχουν έδρα σε χώρες με πολύ χαμηλότερους μισθούς, όπως είναι οι Φιλιππίνες. Ταυτόχρονα, οι εργαζόμενοι της «Amazon» στις βρετανικές αποθήκες της εταιρείας εργάζονται μέχρι εξάντλησης, περπατούν στη βάρδιά τους κατά μέσο όρο 16 χλμ., δουλεύουν 12ωρα και τους απαγορεύεται κατά τη διάρκεια της βάρδιάς τους να κάθονται! Για να μην σχολιάσουμε τι γίνεται στις γερμανικές αποθήκες της συγκεκριμένης εταιρείας, όπου, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε, οι φύλακες - επόπτες των χιλιάδων εργαζομένων - κυρίως ξένων - είναι νεοναζί, που εξαπολύουν καθημερινά «πογκρόμ» εκφοβισμού... Παράλληλα, στο εργοστάσιο της «Tesla» είναι συχνό φαινόμενο η άφιξη ασθενοφόρων για εργάτες που έχουν καταρρεύσει, ενώ στο εργοστάσιο της «Apple» στην Κίνα, το 2010, εγκατέστησαν δίχτυα έξω από τα παράθυρα για να αποτρέψουν τις μαζικές αυτοκτονίες εργαζομένων...

   Θα πει κανείς, μήπως τα πράγματα είναι καλύτερα για τους μηχανικούς, τους επιστήμονες που δουλεύουν στις συγκεκριμένες εταιρείες, που το περιβάλλον εργασίας περιγράφεται ως ειδυλλιακό, με χώρους άθλησης και δημιουργικής απασχόλησης, με εστιατόρια όλων των ειδών κ.ά.; Παρότι έχουν ανεπτυγμένες παροχές στη δουλειά τους, αυτές υπάρχουν για να εξασφαλίζουν την απόδοσή τους στα εξαντλητικά ωράρια και την εντατικοποίηση που ολοένα και αυξάνεται. Για παράδειγμα, είναι συχνό φαινόμενο οι εργαζόμενοι της «Google» να επιλέγουν να κοιμούνται στο αυτοκίνητό τους αντί να νοικιάζουν σπίτι, λόγω των 12 - 14 ωρών που περνούν στη δουλειά τους καθημερινά και της οικονομικής δυσχέρειας να νοικιάσουν ή να αγοράσουν σπίτι. Αντίστοιχα, οι υπάλληλοι του Facebook, εκτός από το ωράριό τους, είναι υποχρεωμένοι να είναι διαθέσιμοι 24 ώρες το 24ωρο για 6 βδομάδες κάθε χρόνο...

   Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τις συστηματικές φορολογικές διευκολύνσεις που πρόσφατα ήρθαν στη δημοσιότητα για αρκετές από αυτές τις εταιρείες (βλ. «Google», «Apple»), οι οποίες διατηρούν γραφεία σε ελάχιστες χώρες, ώστε να φορολογούνται μόνο σε αυτές και όχι σε όλες όπου δραστηριοποιούνται μέσω του διαδικτύου. Για παράδειγμα, υπολογίζεται ότι η «Google» το 2014, για έσοδα 18 δισ. ευρώ στην Ευρώπη, πλήρωσε σε φόρους μόλις 28,6 εκατ. ευρώ στο ιρλανδικό κράτος, όπου είναι η έδρα της. Αντίστοιχα, η «Facebook» το 2014 πλήρωσε στο αγγλικό κράτος σε φόρους μόλις 4.327 λίρες (ποσό κατά πολύ μικρότερο από τους φόρους ενός μέσου εργαζόμενου), εμφανίζοντας πλασματικές απώλειες, ενώ εκείνη τη χρονιά είχε παγκοσμίως έσοδα 12,5 δισ.!

   Ετσι γιγαντώθηκαν την τελευταία δεκαετία αυτές οι εταιρείες, έτσι οι ιδιοκτήτες τους είναι δισεκατομμυριούχοι, με τα ονόματά τους να φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις των λιστών με τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο. Ο ιδιοκτήτης του Facebook, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, για παράδειγμα, είναι ο 5ος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με προσωπική περιουσία που εκτιμάται στα 74 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα, ο ιδιοκτήτης της «Amazon», Τζεφ Μπέζος, είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με προσωπική περιουσία στα 110 δισ. δολάρια!

                               ...«μισή» ζωή για μας!

   Την ώρα που αυτοί ζουν μέσα στα πλούτη και τη χλιδή, «πουλώντας» στοιχεία της ζωής μας, η τεράστια πλειοψηφία των χρηστών των υπηρεσιών τους όχι μόνο δεν απολαμβάνει τα ίδια προνόμια, αλλά ούτε καν φαντάζεται τη ζωή που κάνουν... Ούτε καν φαντάζεται ο άνεργος, που περνάει τη μέρα του μπροστά από τον υπολογιστή ή με το κινητό στο χέρι κάνοντας «like» σε φωτογραφίες, δημοσιεύοντας πού πίνει καφέ ή αναπαράγοντας ένα χιουμοριστικό βιντεάκι στο Facebook, ότι ο ιδιοκτήτης του Facebook και του Instagram, αξιοποιώντας τα δεδομένα αυτά, μαζί με εκατομμυρίων άλλων χρηστών, έδωσε σε μια μέρα 100 εκατομμύρια δολάρια για να πάρει 750 στρέμματα ενός νησιού στη Χαβάη και να κάνει εκεί κάποιες από τις «αποδράσεις» του... Ούτε καν φαντάζεται ένας νέος εργαζόμενος, που έπιασε δουλειά με το βασικό μισθό των 586 ευρώ μεικτά και χρησιμοποιεί το amazon.com για πιο φθηνές αγορές, ότι ο ιδιοκτήτης της «Amazon» έχει ως χόμπι την εξερεύνηση με υποβρύχιο...

   Μπορεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλέον να έχουν αλλάξει σημαντικά το πώς ζει, κοινωνικοποιείται και επικοινωνεί ειδικά η νεολαία, ωστόσο τα εμπόδια που συναντά ένας νέος στη ζωή του παραμένουν. Παραμένουν όλα τα προβλήματα που γεννάει το σύστημα αυτό όπου ζούμε, που κίνητρό του έχει το κέρδος των λίγων και όχι τις ανάγκες των πολλών... Το βασικό, λοιπόν, είναι τι στάση θα επιλέξει να κρατήσει ένας νέος άνθρωπος σήμερα απέναντι στα προβλήματα αυτά. Αν, για παράδειγμα, επιλέξει να βλέπει μέσα από την οθόνη τη ζωή που θα ήθελε να κάνει, αν απομακρυνθεί από την πραγματική επικοινωνία, αν θεωρήσει ότι είναι αρκετή η διαδικτυακή φιλία, τότε μάλλον δύσκολα θα συναντηθεί με τον αγώνα για την οριστική λύση αυτών των προβλημάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια συνεχώς εμφανίζονται έρευνες για τον ψυχολογικό αντίκτυπο της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με πιο συχνό αποτέλεσμα την κατάθλιψη, ειδικά στους νέους ανθρώπους.

   Ετσι, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εκτός από πολύ επικερδείς επιχειρήσεις από το «φακέλωμα» των χρηστών τους, παρέχουν τις «υπηρεσίες» τους και στη χειραγώγηση και την αδρανοποίηση του λαού και της νεολαίας. Δεν μπορεί, λοιπόν, οι αγωνιστές να σπαταλούν το χρόνο τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να αντικαθιστούν τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις με ψεύτικα «αιτήματα φιλίας» και «like», να δαπανούν ώρες ατέλειωτες μπροστά σε οθόνες για να βλέπουν τις ζωές των άλλων, να αποδέχονται ασυνείδητα την πλασματική εικόνα που παρουσιάζεται, σε τελική ανάλυση να μην αμφισβητούν το σύστημα, να μην αγωνίζονται στην πραγματική ζωή για να το αλλάξουν! Και βέβαια, για τη νεολαία και το λαό δεν μπορεί να αποτελεί διέξοδο, ούτε να είναι «πρωτοποριακό» και «σύγχρονο» να βλέπουν τη ζωή τους μέσα από μια οθόνη...

   Οι νέες τεχνολογίες και τα φοβερά επιτεύγματα της κοινωνικής εξέλιξης σήμερα είναι καπιταλιστική ιδιοκτησία. Αναπτύσσονται και αξιοποιούνται για την κερδοφορία και την προστασία της εξουσίας των καπιταλιστών. Σήμερα όλη αυτή η εξαιρετική υποδομή, που μόνο και μόνο η ύπαρξή της αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος μπορεί να σπάσει φράγματα, να αναπτύξει την επιστήμη και την τεχνολογία, βρίσκεται στην κατοχή των μονοπωλίων, των αστικών κρατών και των μηχανισμών τους. Αξιοποιείται για να αποχαυνώνει και να χαφιεδίζει τους λαούς. Οταν η σοσιαλιστική επανάσταση σαρώσει τους εκμεταλλευτές, οι εργαζόμενοι θα αξιοποιήσουν αυτήν την τεχνολογία για να συντρίψουν την αντίσταση του «παλιού», για να ευημερήσουν, να αναπτύξουν τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας.

  ΥΓ. Στην ιστοσελίδα της «Wall Street Journal» αναρτήθηκε άρθρο σύμφωνα με το οποίο το Facebook σχεδιάζει να παρακολουθεί την κίνηση του κέρσορα στις σελίδες του (!), προκειμένου να βελτιώσει τη στοχευμένη διαφήμιση και να συλλέξει περισσότερα στοιχεία για τη συμπεριφορά των χρηστών του. Την καλύτερη απάντηση τη δίνει ένας από τους σχολιογράφους στο άρθρο: «Just another reason why I will never be a Facebook member» («άλλος ένας λόγος για να μη γίνω ποτέ μέλος του Facebook»).

Αναδημοσίευση από το Ριζοσπάστη 24-25 Φλεβάρη 2017.

Το ΚΚΕ, το διαδίκτυο και οι παραδοχές των μυστικών υπηρεσιών

      Του 

Νίκου Ρεμπάμπη, μέλους του Γραφείου του ΚΣ της ΚΝΕ

Πριν λίγες μέρες διέρρευσε σε αμερικανικές εφημερίδες και επιβεβαιώθηκε από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, ότι η NSA (η Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας των ΗΠΑ υπάγεται στο υπουργείο Αμυνας, είναι μία από τις 17 μυστικές υπηρεσίες που «επίσημα» δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ) παρακολουθεί εκατομμύρια τηλεφωνικές κλήσεις και στο πλαίσιο του προγράμματος παρακολούθησης «Prism» μπορεί μέσω των server 9 διαδικτυακών κολοσσών (όπως οι «Google», «Facebook», «Microsoft», «Yahoo», «Apple»...) να έχει πρόσβαση στα e-mail, τις διαδικτυακές συνομιλίες κάθε είδους, να έχουν ουσιαστικά «εικόνα» από όλη τη διαδικτυακή κίνηση ενός χρήστη. Δηλαδή οι μυστικές υπηρεσίες ομολόγησαν ότι μπορούν να παρακολουθούν όλους τους χρήστες του διαδικτύου. Η είδηση χρεώνεται σε διαρροή από σύμβουλο της NSA, τον Εντουαρντ Σνόουντεν, του οποίου η τύχη σήμερα αγνοείται. Μάλιστα η αρχή της παρακολούθησης χρεώνεται στην κυβέρνηση Μπους και πλέον συνεχίζει με την έγκριση της κυβέρνησης Ομπάμα (της κυβέρνησης που εκδηλώνει θαυμασμό ο ΣΥΡΙΖΑ).Δεν είναι λίγες οι φορές που τα τελευταία χρόνια γίνονται τέτοιες παραδοχές όπως η παραπάνω, αλλά η τελευταία είναι η πλέον καραμπινάτη και από τα πλέον επίσημα χείλη. Ανεξάρτητα του για ποιον λόγο γίνονται αυτές οι διαρροές, τι σκοπούς μπορούν να εξυπηρετούν και στους ανταγωνισμούς μεταξύ των μονοπωλίων που ελέγχουν το διαδίκτυο ή και ανταγωνισμών μεταξύ καπιταλιστικών κρατών (ήδη υπάρχουν σε σχέση με το γεγονός αντιδράσεις από την ΕΕ και τη Γερμανία), αυτές οι ειδήσεις πρέπει να είναι «καμπανάκι» για τους εκατομμύρια χρήστες του διαδικτύου. Με αφορμή αυτήν την είδηση έχει αξία να θυμίσουμε σήμερα τη στάση του ΚΚΕ απέναντι στο διαδίκτυο και συγκεκριμένα απέναντι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και την αντίδραση ορισμένων πριν λίγα χρόνια που χρέωναν ουσιαστικά στο ΚΚΕ ότι λέει «υπερβολές». Τώρα οι ίδιοι που χρέωναν "αναχρονισμό" στο ΚΚΕ (π.χ. «Το Βήμα»), εμφανίστηκαν με μεγάλους τίτλους για «μεγάλους αδελφούς» και άλλα παρόμοια.
Το γεγονός ότι το ΚΚΕ και η ΚΝΕ προειδοποιούν και επαγρυπνούν μπροστά στη δράση μυστικών υπηρεσιών, φανερών, κρυφών, κρατικών και ιδιωτικών, που αξιοποιούν και το διαδίκτυο, έχει γίνει και η αφορμή για επίθεση ενάντια στο ΚΚΕ τα τελευταία χρόνια. Πάντα με ύφος έκπληκτου, από το «παράλογο» κατ' αυτούς που στηρίζει το ΚΚΕ, έγραφαν: «Το ΚΚΕ διαγράφει το facebook», «Απαγορεύει το ΚΚΕ στα μέλη του να έχουν facebook», «Το ΚΚΕ βλέπει παντού πράκτορες και προβοκάτορες», «Προτροπή του ΚΚΕ να μην έχουν τα μέλη του λογαριασμούς στο facebook και σε άλλα παρόμοια κοινωνικά δίκτυα για λόγους "προστασίας" τους» (σ.σ. σε εισαγωγικά από το συντάκτη του κείμενου η λέξη προστασία, προφανώς επειδή το ΚΚΕ βλέπει φαντάσματα!!!), «Οποιος δεν σταματήσει να έχει Facebook, θα διαγραφεί λέει η "σοφή"» μας ηγεσία!», «Η ομολογουμένως φοβική στάση του Περισσού απέναντι στο διαδίκτυο». Τέτοια και άλλα σχόλια και άρθρα φιλοξενήθηκαν από αστικά ΜΜΕ, με πρώτο τη ναυαρχίδα τους, το «Βήμα», που είχε πιάσει το νήμα από διάφορα blogs, άλλα αντικομματικά και άλλα με αναφορές ξεκάθαρης στήριξης στο ΣΥΡΙΖΑ. Ιδιας κάστας αρθρογράφοι με αυτούς που περιγράφηκαν παραπάνω λένε επίσης ότι «αντί το ΚΚΕ να πιάσει το μήνυμα των καιρών (...) έχει κάτσει στη γωνία σαν πεισμωμένη γριά» ή ότι «ζουν (οι κομμουνιστές) σε ένα δικό τους πλανήτη, σε ένα δικό τους, εσωτερικό Δίκτυο, μακριά από τις Σειρήνες του ιμπεριαλισμού και του οπορτουνισμού».

Και «απαρχαιωμένο το ΚΚΕ» και «ανελευθερία στο Κόμμα»!

Η επίθεση δεν αφορά μόνο τα περί «απαρχαιωμένου» ΚΚΕ. Επίθεση γίνεται και στο όνομα της «ελευθερίας» και της «δημοκρατίας» στο Κόμμα με πρώτα βιολιά διάφορους οπορτουνιστές, άλλους πιο έμπειρους και άλλους πιο «καινούριους» μετανοημένους κομμουνιστές. Πού καταλήγουν τελικά; Οτι είναι «ελευθερία» στελέχη, μέλη, φίλοι του ΚΚΕ να αυτοφακελώνονται. Και με αυτήν την άθλια πολεμική που αναπτύσσουν (με μπόλικη διαστρέβλωση) καρφώνονται και για το τι Κόμμα θέλουν. Κόμμα - χυλός που θα είναι φτερό στον άνεμο, «ανοιχτό» στην παρέμβαση του αστικού κράτους, που αραιά και πού θα ξεστομίζει για τα μάτια του κόσμου και καμιά κουβέντα για επαναστάσεις, εξεγέρσεις και σοσιαλισμό! ΚΚ που να έχει απεμπολήσει τις αρχές συγκρότησής του και αναπόφευκτα και την πολιτική του γραμμή για την κατάκτηση της εξουσίας. Ενα Κόμμα δηλαδή, που θα είναι δεμένο χειροπόδαρα στο σύστημα και τους μηχανισμούς του.Αν γινόταν αυτό μάλλον το ΚΚΕ θα ήταν κόμμα πρότυπο, η ηγεσία του πάνσοφη και προφανώς δε θα ήταν σεχταριστικό (sic!). Οι κομμουνιστές, αφελείς δεν είμαστε. Η αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία δε σημαίνει και παύση του ταξικού πολέμου που είναι σε εξέλιξη σε όλες τις φάσεις, και δε σταμάτησε ακόμα και στις σχετικά πιο «ειρηνικές» περιόδους που πέρασαν. Είναι δυνατόν οι εκμεταλλευτές να πάψουν να περιφρουρούν την εξουσία τους από τη δράση που αναπτύσσεται εναντίον της; Πολύ περισσότερο που το ΚΚΕ παλεύει για την ανατροπή αυτής της εξουσίας. Η παρακολούθηση βέβαια αφορά όλους τους χρήστες του διαδικτύου, που ακόμα κάποιοι επιμένουν να το αποκαλούν και «παράδεισο της ελευθερίας». Τέτοιος παράδεισος είναι η αστική δημοκρατία!
Η τεράστια ανάπτυξη της πληροφορικής και οι εφαρμογές του διαδικτύου δεν αποτελούν συλλογικό κοινωνικό αγαθό, αλλά ιδιοκτησία μονοπωλιακών ομίλων και εργαλείο - αποτελεσματικό μάλιστα - πολιτικής χειραγώγησης στα χέρια των εκμεταλλευτών αλλά και εργαλείο παρακολούθησης στα χέρια της αστικής τάξης και των μηχανισμών της. Ούτε μπορεί να εμπιστεύεται κανείς τις «προστατευτικές» πολιτικές της ιδιωτικής ζωής που διαφημίζουν οι εταιρείες που εμπλέκονται με τη δημιουργία λογισμικού και τη λειτουργία σελίδων κοινωνικής δικτύωσης. Τα παραδείγματα hacking που εμφανίζονται όλο και πιο συχνά, απλά μαρτυρούν πως υπάρχει το δυναμικό εκείνο (αγνώστου ταυτότητας και προέλευσης για εμάς, κάτι που δεν ισχύει πιθανά για τις κρατικές υπηρεσίες) που έχει το «αντίδοτο», την ικανότητα δηλαδή να σπάει κωδικούς, παρακωδικούς, ακόμα και κρυπτογραφήσεις (που θεωρούνται πιο εγγυημένος τρόπος προστασίας).

Κάποια παραδείγματα από εμάς που... «ζούμε στο δικό μας πλανήτη»


Μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι δεν πρέπει να είσαι χάκερ για να χρησιμοποιήσεις το «youtube», η χρήση του οποίου βέβαια δεν είναι καταδικαστέα. Αν κάποιος δει στη δεξιά μπάρα, εκεί που είναι τα προτεινόμενα βίντεο, κάποια από αυτά αναγράφουν «recommended foryou» («συνίσταται για εσένα»). Και πού ξέρει το «youtube» τι μπορεί να θέλεις να δεις ή να ακούσεις; Αυτό προκύπτει από τις αναζητήσεις που έχει κάνει ο χρήστης στο «youtube», και από τα βίντεο που έχει δει, όσο καιρό το αξιοποιεί. Το site αυτές τις πληροφορίες τις έχει συλλέξει, τις έχει επεξεργαστεί και σου κάνει τις προτάσεις του.Ακόμα και για την ανάρτηση μίας διαφήμισης της «google» αξιοποιείται όλο το σχετικά πρόσφατο διαδικτυακό παρελθόν του χρήστη, προκειμένου τη διαφήμιση να τη δει κάποιος που οι πιθανότητες ενδιαφέροντος να είναι αυξημένες για το διαφημιζόμενο (εξατομικευμένη διαφήμιση). Δεν πρέπει κανείς να είναι διάνοια για να καταλάβει ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο μέσω της αποθήκευσης, συλλογής και κατάλληλης επεξεργασίας των πληροφοριών που απορρέουν από μία τυπική χρήση του διαδικτύου. Η συλλογή πληροφοριών για εμπορικούς σκοπούς δείχνει ότι υπάρχει δυνατότητα με βάση τα διαδικτυακά βήματα του κάθε χρήστη να συλλεχτούν και άλλου είδους πληροφορίες...

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Αυτή η δουλειά, της συλλογής πληροφοριών, ακόμα πιο ευαίσθητων από αυτές που περιγράφηκαν, από όποια υπηρεσία το επιθυμεί γίνεται πιο εύκολα όταν ένας χρήστης διαθέτει λογαριασμό σε κάποιο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρόκειται για ιστοσελίδες στις οποίες ο χρήστης δημιουργεί ένα «προφίλ» με προσωπικά του στοιχεία (που με δυσκολία πολλές φορές κάποια από αυτά μπορεί να τα αποκαλύπτει ακόμα και στο φιλικό ή οικογενειακό περιβάλλον) και φωτογραφίες και αλληλεπιδρά με άλλους χρήστες, τους εικονικούς του «φίλους» συνήθως στη βάση κοινών ενδιαφερόντων. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί το «facebook» που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2004. Τον Οκτώβρη του 2012 καταγράφηκαν πάνω από 1 δισεκατομμύριο ενεργοί χρήστες του «facebook» (1). Εκτιμάται ότι από αυτούς τα 3,5 εκατομμύρια είναι Ελληνες.Οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης είναι καπιταλιστικές επιχειρήσεις - μονοπώλια που, αν και προσφέρουν τις υπηρεσίες τους δωρεάν, έχουν τεράστια κέρδη (πάνω από 4 δισ. δολάρια μόνο για το «facebook» το 2011) από διαφημίσεις, αλλά και από το εμπόριο πληροφοριώνσχετικά με τις προτιμήσεις και τις συνήθειες των χρηστών προς όλες τις κατευθύνσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι «τρεις από τους τέσσερις ιδρυτές του Facebook είναι εκατομμυριούχοι»(2).
Κανένα προσωπικό δεδομένο δεν μπορεί να μείνει κρυφό όταν συμμετέχει κανείς σε τέτοιες ιστοσελίδες. Αλλωστε ο χρήστης χάνει τον έλεγχο των προσωπικών του δεδομένων που δημοσιεύονται, καθώς αυτό δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο αλλά και από τους «φίλους» του. Στη συνέχεια τα δεδομένα αυτά περνάνε στη δικαιοδοσία της εταιρείας - παρόχου που τα διατηρεί στο διηνεκές και τα αξιοποιεί όπως θέλει. Ετσι οι κάθε λογής υπηρεσίες και επιτελεία βγαίνουν από τον κόπο να σχηματίσουν το κοινωνικό και πολιτικό προφίλ όποιων βάζουν στο μάτι για πολιτικούς ή άλλους λόγους, αφού το παίρνουν στο πιάτο.
Για να αντιληφθεί πόσο έχει προχωρήσει η συλλογή και η επεξεργασία των πληροφοριών που αντλούνται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι επίσης αποκαλυπτικό δημοσίευμα της «The Wallstreet Journal» με αφορμή έρευνα του πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ (3).
«Στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, οι Μάικλ Κοζίνσκι, Ντέιβιντ Στίλγουελ και Θορ Γκρέπελ συγκέντρωσαν τα Like (4) και τα λεπτομερή δημογραφικά προφίλ από 58.000 εθελοντές χρήστες του "facebook". (...) Αξιοποίησαν τα αποτελέσματα, έκαναν ψυχομετρικά τεστ και κατόρθωσαν να μαντέψουν σωστά σε ποσοστό από 60% έως 95% προσωπικά στοιχεία για κάθε χρήστη. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικά, καθώς οι αλγόριθμοι έδωσαν ακριβή στοιχεία στο 88% των περιπτώσεων όσον αφορά τον σεξουαλικό προσανατολισμό των ανδρών, στο 95% στη διάκριση Αφροαμερικανών από Καυκάσιους - Αμερικανούς και στο 85% στη διάκριση μεταξύ Ρεπουμπλικανού και Δημοκρατικού» (5).
Ολες αυτές τις πληροφορίες που συγκεντρώνουν αυτά τα μονοπώλια τις κρατούν μόνο για τον εαυτό τους; Αν βγάζουν τεράστια ποσά από τις διαφημίσεις εταιρειών, τότε πόσα χρήματα θα έβγαζαν αν (λέμε αν) πουλούσαν όλα αυτά τα «προσωπικά δεδομένα» σε αστικά κράτη, μυστικές υπηρεσίες και ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς;

Δεν είναι η πρώτη φορά που ομολογούν την παρακολούθηση

Πέρσι είδε το φως της δημοσιότητας η εξής είδηση: σε κτίριο της CIA στη Βιρτζίνια έχει συγκεντρωθεί ένας λόχος πρακτόρων (οι λεγόμενοι «νίντζα της βιβλιοθήκης») με ευθύνη να αναλύουν τις πολιτικές απόψεις που αναπτύσσονται από χρήστες του «Facebook» και του «Twitter». Οι εκθέσεις των «νίντζα» εμπεριέχονται στην πρωινή ενημέρωση του προέδρου των ΗΠΑ, ενώ για να αντιληφθούμε τον όγκο των πληροφοριών που συγκεντρώνουν αρκεί το εξής στοιχείο: «Ο διευθυντής του Κέντρου, ο Νταγκ Νέικιν, αποκάλυψε στο πρακτορείο "Ασοσιέιτεντ Πρες" έναν απίστευτο αριθμό: εξετάζουν καθημερινά όχι λιγότερα από 5 εκατομμύρια "τιτιβίσματα" - τα μικρομηνύματα που διακινούνται στο "Twitter"» (6). Επίσης από πέρυσι, το FBI αναζητά εργαλείο ανάλυσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης για προηγμένες πληροφορίες και μάλιστα ανέφερε στην αγγελία του: «Τα κοινωνικά μέσα έχουν γίνει πρωταρχική πηγή πληροφοριών επειδή αποτελούν την κατεξοχήν πρώτη απόκριση σε σημαντικά γεγονότα και το πρωταρχικό συναγερμό σε πιθανώς εκτραχυνόμενες καταστάσεις».Ολα αυτά δε γίνονται μόνο στα κρυφά, αφού καθόλου κρυφή δεν ήταν η παρουσία του Ζούγκενμπεργκ (ενός εκ των ιδρυτών του «Facebook» και δισεκατομμυριούχος πλέον) στο «G-8» το 2011 όπως φανερή ήταν η συνάντηση του Σαρκοζί το 2012 με τον ιδρυτή του «Twitter», την περίοδο πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία. Τι μπορεί να συζήτησαν οι μεγαλοϊδιοκτήτες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με τους ηγέτες των καπιταλιστικών κρατών; Δε μας το αποκάλυψε κανείς.
Μία ακόμα πλευρά που επιβεβαιώνει τη στάση του ΚΚΕ είναι και ο κυβερνοπόλεμος που διεξάγεται στο διαδίκτυο μεταξύ μεγάλων μονοπωλιακών ομίλων, κυρίως για την απόσπαση πληροφορίων μεταξύ επιχειρήσεων ανταγωνιστικών μεταξύ τους, όπως επίσης και τα διάφορα προσωπικά δεδομένα ηγετών καπιταλιστικών κρατών που αλιεύονται και δημοσιοποιούνται με σκοπό τον εκβιασμό, για πολιτικούς ή οικονομικούς λόγους.

Τελικά είχε δίκιο το ΚΚΕ;

Τα παραδείγματα (είναι μόνο μερικά από όσα μπορεί να πει κανείς) δείχνουν ένα πράγμα: ότι το ΚΚΕ κρατάει αυτή τη στάση απέναντι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όχι επειδή δεν ξέρει, αλλά ακριβώς επειδή ξέρει και γνωρίζει, αυτό που ξέρουν και εκατομμύρια χρήστες του διαδικτύου: ότι είναι ένας χώρος ο οποίος μπορεί να αξιοποιηθεί για να συγκεντρωθεί τεράστιος όγκος πληροφοριών που παλιότερα θα χρειάζονταν μερικοί εκατομμύρια ζωντανοί πράκτορες. 'Η πιο απλά, όπως το είπε ο διευθυντής της CIA Κρίστοφερ Ζαρντίνσκι, «το Facebook είναι το όνειρο που έγινε πραγματικότητα, αφού εκεί μέσα όλοι βάζουν φωτογραφίες και προσωπικά δεδομένα, χωρίς ενδοιασμούς και προσφέρουν στην The Company (CIA)"ξεκούραστη"συλλογή δεδομένων» (7).Ούτε αποθεώνουμε το διαδίκτυο, ούτε το υποτιμάμε. Το ΚΚΕ ήταν από τους πρώτους που το αξιοποίησε στην Ελλάδα (π.χ. ιστοσελίδα «Ριζοσπάστη») και βελτιώνει ουσιαστικά την αξιοποίηση και αυτού του εργαλείου μέσω του portal του Κόμματος. Το διαδίκτυο το κατανοούμε σαν αστικό ΜΜΕ, αφού είναι στην ιδιοκτησία μεγάλων μονοπωλιακών ομίλων, κάτι που καθορίζει και το τι θα κυριαρχεί στο περιεχόμενό του. Το διαδίκτυο, πέρα από άλλες πλευρές και εφαρμογές που έχει, σήμερα εμπλέκεται άμεσα με την ενημέρωση και την προπαγάνδα. Το θέμα είναι προπαγάνδα και ενημέρωση από ποιον και για τα συμφέροντα ποιας τάξης. Ενα μέσο στην ιδιοκτησία της αστικής τάξης δεν μπορεί παρά να προβάλλει, να κυριαρχείται από την προβολή της αστικής ιδεολογίας και πολιτικής και τις παραλλαγές της. Για παράδειγμα, το ίδιο αντικομμουνιστικό περιεχόμενο που μπορεί να βρει κάποιος σε ένα σχολικό ή άλλο βιβλίο το βρίσκει πολύ εύκολα και στο διαδίκτυο και την ευθύνη γι' αυτό δεν την έχει ασφαλώς το διαδίκτυο αυτό καθ' αυτό, αλλά το σε ποιας τάξης τα χέρια βρίσκεται. Την αλήθεια μπορεί να τη βρει κάποιος αλλά θα πρέπει να την ψάξει αρκετά. Δε θα τη βρει ούτε στα «προτεινόμενα», ούτε στις πρώτες θέσεις των μηχανών αναζήτησης.
Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ έχουν όχι μόνο δικαίωμα αλλά και ευθύνη να προειδοποιούν, να ενημερώνουν και για αυτές τις πλευρές τους εργαζόμενους και τη νεολαία. Να καλλιεργούν στάση επαγρύπνησης, αυτοπεριφρούρησης. Οπως οι εκμεταλλευτές δε μας αποκαλύπτουν τι κουβεντιάζουν στις κλειστές και στις πιο «ανοιχτές» τους μαζώξεις έτσι και η εμπροσθοφυλακή των εκμεταλλευόμενων, το ΚΚΕ, τα μέλη και οι φίλοι της ΚΝΕ δεν είμαστε υποχρεωμένοι να παραδίνουμε ατομικά/προσωπικά στοιχεία για εμπορική και κάθε άλλη εκμετάλλευση. Οχι επειδή φοβόμαστε αλλά επειδή σκοπός της δράσης μας είναι η ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος, η οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Παραπομπές

1. Στοιχεία από την έρευνα «Internet 2012 in numbers», http://royal.pingdom.com/2013/01/16/internet-2012-in-numbers.

2. «Το Facebook είναι... η τρίτη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο» http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=27200&subid=2&pubid=112812818.

3. Δημοσίευμα της «The Wallstreet Journal» διαθέσιμο στα αγγλικά στη διεύθυνση: http://online.wsj.com/article_email/SB10001424127887324096404578354533010958940-lMyQjAxMTAzMDEwMTExNDEyWj.html#.

4. Διευκρινιστικά: To «like» (στα ελληνικά «μου αρέσει») είναι η έκφραση επιδοκιμασίας από ένα χρήστη του «Facebook» σε ανάρτηση άλλου χρήστη. Πρόκειται για μία τυπική δυνατότητα που «παρέχει» στους χρήστες του το «Facebook».

5. Μεταφρασμένο το παραπάνω δημοσίευμα από την ιστοσελίδα «news 247.gr».

6. «Τα Νέα», «CIA: Σαρώνει τα κοινωνικά δίκτυα για να προβλέψει επαναστάσεις», 12 Νοέμβρη 2011.

7. Δημοσίευμα στο «gr.news.yahoo.com», 4/2/2013.

Το άρθρο αναδημοσιεύεται από τον «Κυριακάτικο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ», 23 Ιούνη 2013

Διαδίκτυο: Νέοι τρόποι χειραγώγησης από τα μονοπώλια

                 

Το διαδίκτυο δημιουργεί στο χρήστη του την ψευδαίσθηση της ελευθερίας. Οτι μπορεί εύκολα να συνδεθεί με εκατομμύρια υπολογιστές σε όλο τον πλανήτη, να προσπελάσει αρχεία, να επικοινωνήσει με τους φίλους του. Εμφανίζεται σαν μια μεγάλη άναρχη θάλασσα από δεδομένα, όπου ο καθένας μπορεί να σερφάρει και να βάλει την τάξη που ο ίδιος επιθυμεί. Στην πραγματικότητα όμως, τάξη στα δεδομένα βάζουν εκείνοι που έχουν τα οικονομικά μέσα για να επεξεργαστούν αυτό τον τεράστιο όγκο πληροφοριών και οι υπόλοιποι εν αγνοία τους κινούνται μέσα στους δρόμους που χάραξαν οι κάτοχοι των αναγκαίων κεφαλαίων.

Το διαδίκτυο είναι ένα ακόμα πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, στα μονοπώλια, για το ποιος ελέγχει τη ροή της πληροφορίας, ποιος επιδρά και με ποιον τρόπο στα δισεκατομμύρια των χρηστών του διαδικτύου. Ο τομέας της διαφήμισης και του εμπορίου στο διαδίκτυο είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τα μονοπώλια του διαδικτυακού εμπορίου καταχωρούν τις προτιμήσεις των χρηστών για συγκεκριμένα εμπορεύματα, χωρίς συχνά αυτοί ούτε καν να το συνειδητοποιούν, καταγράφοντας το χρόνο παραμονής σε κάθε ιστοσελίδα, τον αριθμό των χτυπημάτων, τη γεωγραφική τους θέση, σε ποια ιστοσελίδα βρίσκονταν πριν, τι ώρα έκαναν το καθετί κ.ο.κ. Στόχος τους φυσικά δεν είναι να καταγράψουν τις λαϊκές ανάγκες, αλλά να εντοπίσουν εκείνο το συνδυασμό ποιότητας, τιμής, και διαφήμισης που θα μεγιστοποιήσει την κερδοφορία τους. Κάθε κίνηση, κάθε «κλικ» που κάνουμε στο web, τον Παγκόσμιο Ιστό Πληροφοριών, καταγράφεται στο άλλο άκρο της γραμμής. Στην ουσία καταγράφεται με λεπτομέρεια η διαδρομή μας, που δεν αποκαλύπτει μόνο πού πήγαμε, ποιες ιστοσελίδες επισκεφθήκαμε, αλλά, ως ένα βαθμό και τον τρόπο σκέψης μας, τις συνήθειές μας, τις αδυναμίες μας. Αυτό γίνεται με όλο και πιο λεπτομερή τρόπο εδώ και 10 χρόνια.

Ενα βήμα παραπέρα

Φανταστείτε τώρα ένα διαδίκτυο, όπου αόρατα χέρια όχι μόνο ελέγχουν αλλά και καθοδηγούν όλη σας την εμπειρία με το μέσο. Οπου κάποιος τρίτος προκαθορίζει τις ειδήσεις, τα προϊόντα και τις τιμές που θα βλέπετε, ακόμα και τους ανθρώπους με τους οποίους θα επικοινωνείτε. Εναν εικονικό κόσμο, όπου νομίζετε ότι εσείς κάνετε τις επιλογές, αλλά στην πραγματικότητα οι επιλογές σας περιορίζονται και φιλτράρονται μέχρι να απομείνει μόνο η ψευδαίσθηση ότι διατηρείτε τον έλεγχο.Η πραγματικότητα δεν απέχει πολύ απ' αυτή την περιγραφή. Χάρη στην πρόοδο της τεχνολογίας, η Google, το Facebook και άλλα μονοπώλια συλλέγουν πληροφορίες για κάθε χρήστη του διαδικτύου, τις οποίες χρησιμοποιούν για να «κόψουν και ράψουν» την εμπειρία που έχει κάθε άνθρωπος στην αλληλεπίδρασή του με το μέσο, με βάση τις προσωπικές του προτιμήσεις, τις συνήθειες και το εισόδημα. Το Διαδίκτυο είναι ήδη διαφορετικός κόσμος για τους πλούσιους και τους φτωχούς.
Να πώς λειτουργεί η νέα τεχνική. Η διαφήμιση βρίσκεται σήμερα πίσω από το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της βιομηχανίας του ίντερνετ. Τα μονοπώλια της Σίλικον Βάλεϊ ιδρύουν ή χρηματοδοτούν εταιρείες, που προσφέρουν δωρεάν εφαρμογές, μόνο και μόνο για να συλλέξουν και να πουλήσουν τα προσωπικά σας δεδομένα μόλις τις χρησιμοποιήσετε. Σ' αυτό οφείλεται ο τόσο μεγάλος αριθμός διαθέσιμων δωρεάν εφαρμογών και παιχνιδιών για έξυπνα κινητά τηλέφωνα, PDA, tablet και προσωπικούς υπολογιστές. Στο μεγαλύτερο μέρος της ιστορικής διαδρομής του διαδικτύου, ο κύριος στόχος αυτής της συλλογής δεδομένων ήταν το κλασικό μάρκετινγκ για την προώθηση προϊόντων. Ομως, όλο και περισσότερο, η συλλογή δεδομένων των χρηστών προχωρά πολύ πέρα από την απλή διαφήμιση και την παροχή της δυνατότητας στις ασφαλιστικές εταιρείες, στις ιδιωτικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών υγείας και σε άλλες επιχειρήσεις να κερδίσουν αναλύοντας τα προσωπικά σας δεδομένα εν αγνοία σας. Τώρα, βασισμένα σε αυτή την ανάλυση, τα μονοπώλια αποφασίζουν για λογαριασμό σας τι και πώς αξίζει να βλέπετε στο διαδίκτυο, ή αν δεν αξίζει καν να ασχοληθούν μαζί σας για να σας «σπρώξουν» προϊόντα.

                              «Μαγική εικόνα»

Μερικοί - όχι τυχαίοι και όχι τυχαία - χαρακτηρίζουν αυτή την τάση ως «εξατομίκευση» του διαδικτύου, περιγραφή που την κάνει να ακούγεται αθώα, αν όχι διασκεδαστική και χρήσιμη, καθώς π.χ. οι διαφημίσεις που μπορεί να συναντήσει κανείς κατά την πλοήγηση, θα είναι στα χρωματικά σύνολα της αρεσκείας του. Δεν είναι όμως ούτε τόσο αθώα, ούτε τόσο ανώδυνη η εξέλιξη αυτή.
Η χρήση των διαδικτυακών καταστημάτων για αγορές παρουσιάζει αυξητική τάση σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς λόγω περιορισμένου λειτουργικού κόστους μπορούν να προσφέρουν τα προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές συγκριτικά με τα συμβατικά καταστήματα. Κατά 61% αυξήθηκαν οι αγορές μέσω διαδικτύου στην Ελλάδα το 2012, σε σχέση με το 2011, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης των online καταναλωτών την τελευταία πενταετία 18,5%. Ανιχνεύοντας αυτή την τάση, η Google κατοχύρωσε τον περασμένο Σεπτέμβρη πατέντα, που επιτρέπει τη δυναμική προσαρμογή των τιμών στα διαδικτυακά καταστήματα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ανεβάσει αυτόματα την τιμή ενός προϊόντος αν με βάση το προφίλ του επισκέπτη του ηλεκτρονικού καταστήματος συνάγει ότι είναι πιο πιθανός αγοραστής από το μέσο χρήστη. Κατ' ανάλογο τρόπο μπορεί να μειώσει την τιμή για να εξωθήσει τον επισκέπτη σε αγορά προϊόντος που δεν τον ενδιαφέρει πραγματικά, εμφανίζοντάς το ως «ευκαιρία». Ο επισκέπτης του ηλεκτρονικού καταστήματος δεν θα ξέρει ότι πληρώνει διαφορετικό ποσό για το ίδιο προϊόν σε σχέση με κάποιον άλλον που το αγοράζει την ίδια στιγμή.
Ακολουθώντας ψυχολογικές μεθόδους ενίσχυσης αντιλήψεων, η αόρατη χειραγώγηση μπορεί να γίνει και σε τομείς όπως η αναζήτηση πληροφοριών, με εμφάνιση πρώτων εκείνων των πληροφοριών που ταιριάζουν καλύτερα με το καταγεγραμμένο προφίλ του χρήστη. Το ίδιο και στην ανταλλαγή απόψεων για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα σε διαδικτυακά φόρα, με προώθηση σε πρώτο πλάνο απόψεων που ενισχύουν τις προϋπάρχουσες αντιλήψεις του χρήστη. Φυσικά, τίποτα δεν εμποδίζει να χρησιμοποιηθεί το προφίλ ...εκτός προδιαγραφών της πατέντας της Google, για τη σταδιακή προσαρμογή του διαδικτυακού επισκέπτη, στα επιθυμητά από τα μονοπώλια καταναλωτικά, ιδεολογικά και πολιτικά πρότυπα.
Το διαδίκτυο είναι γεμάτο παγίδες και χώρος όπου ευδοκιμούν οι αυταπάτες, ο αποπροσανατολισμός και η χειραγώγηση. Μόνο έχοντας βαθιά επίγνωση αυτής της πραγματικότητας μπορεί να ελπίζει κανείς σε ωφέλιμη και ασφαλή αξιοποίησή του. Ως μαζικό μέσο επικοινωνίας και έκφρασης το διαδίκτυο μπορεί και πρέπει να αξιοποιείται για την εξυπηρέτηση λαϊκών αναγκών, για τη δημιουργία και διάδοση πολιτισμού και αξιών. Υπόκειται όμως κι αυτό στους περιορισμούς που επιβάλει η οικονομική, πολιτική και ιδεολογική κυριαρχία της αστικής τάξης στην κοινωνία.

Επιμέλεια: Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ

Πηγή: «Scientific American»

Ενημέρωση και Διαδίκτυο

εισηγητική ομιλία του Σταύρου Ξενικουδάκη,
μέλους της Συντακτικής Επιτροπής του «Ριζοσπάστη», στην αντίστοιχη εκδήλωση που έγινε στο 38ο Φεστιβάλ
ΚΝΕ - «Οδηγητή»

Πριν αναφερθούμε ειδικά στην ενημέρωση μέσα από το Διαδίκτυο, είναι σκόπιμο να διευκρινίσουμε ορισμένα ζητήματα σχετικά με τον όρο ενημέρωση, γιατί συχνά παρανοείται ως κάτι που δεν είναι.Η ενημέρωση δεν είναι γνώση, όπως και η πληροφορία δεν είναι γνώση. Η πληροφόρηση, η ενημέρωση δε συνιστά και δε συμβάλλει απαραίτητα σε ένα δομημένο νοητικό σχήμα, που αντανακλά την αντικειμενική πραγματικότητα. Η επαναλαμβανόμενη ενημέρωση, η πληροφόρηση δηλαδή γύρω από ένα ή περισσότερα ζητήματα, μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση της γνώσης των ζητημάτων αυτών.
Γνώση είναι η άρρηκτα δεμένη με την πράξη διαδικασία, που σχετίζεται με την αντανάκλαση και αναπαράσταση της αντικειμενικής πραγματικότητας στη νόηση του ανθρώπου. Διαδικασία ανακάλυψης και δόμησης εννοιών για τα πραγματικά φαινόμενα, που οδηγεί στην κατανόηση του κόσμου. Η ανάγνωση σύντομων ειδήσεων, η παρακολούθηση ειδήσεων από το ραδιόφωνο, από την τηλεόραση και βέβαια και η ανάγνωση ειδήσεων από το διαδίκτυο δεν προσφέρουν γνώση. Ακόμα και η μελέτη εκτεταμένων άρθρων και αναλύσεων που δημοσιεύονται σε εφημερίδες, οπωσδήποτε προσφέρει περισσότερα, αλλά δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με τη γνώση που μπορεί να προσφέρει πραγματικά η ανάγνωση ενός βιβλίου επιστημονικά γραμμένου για τα ίδια θέματα. Μπορεί η ισχνή και απομονωμένη από το πλαίσιο αναφοράς πληροφορία ενός tweet να θεωρηθεί γνώση; Πολλές φορές δεν μπορεί να θεωρηθεί καν, ολοκληρωμένη πληροφορία!

Ας αποσαφηνίσουμε και ένα άλλο ζήτημα, που αφορά τα ΜΜΕ τόσο τα παραδοσιακά όσο και τα σύγχρονα, μεταξύ αυτών και το διαδίκτυο ως μέσο μαζικής ενημέρωσης. Τα ΜΜΕ δεν είναι επιχειρήσεις που ιδρύονται με σκοπό το κέρδος, ούτε βέβαια τη λαϊκή ανάγκη της ενημέρωσης. Τα μεγάλα αστικά ΜΜΕ είναι ιδιοκτησία επιχειρηματικών ομίλων, συχνά ενταγμένων στο χρηματιστήριο, που έχουν και άλλες οικονομικές δραστηριότητες, στον τουρισμό, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις κατασκευές, στη διαχείριση απορριμμάτων κλπ., γεγονός που τους δίνει τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς τους, τις εφημερίδες τους. Τα αστικά ΜΜΕ είναι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί της αστικής τάξης, αναπαράγουν την αστική ιδεολογία κι έχουν σκοπό τον εγκλωβισμό και τη χειραγώγηση του εργατικού και του ευρύτερου λαϊκού κινήματος. Είναι από τα πρώτα όπλα που χρησιμοποιούν οι αστοί ενάντια στο εργατικό κίνημα.

«Αντικειμενική ενημέρωση»

Υπάρχει αντικειμενική ενημέρωση; Μια είδηση μπορεί να παρουσιαστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, χωρίς να δίνει ψευδή στοιχεία. Η ταξική σκοπιά από την οποία καταγράφονται και αποδίδονται τα γεγονότα, ενσωματώνεται στην είδηση, συνήθως σκοπίμως, με αποτέλεσμα να μεταφέρεται ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα στον αποδέκτη της, ανάλογα με την πηγή, με το ποιος έγραψε την είδηση.Κλασικό παράδειγμα η είδηση ότι ένας αθλητής ήρθε δεύτερος και άρα πρόκειται για μεγάλη νίκη, όταν στην πραγματικότητα στον αγώνα συμμετείχαν μόλις ...δύο αθλητές. Ενώ ο αθλητής στην ουσία έχει χάσει από το μοναδικό συναθλητή του, παρουσιάζεται σα να είχε μεγάλη επιτυχία. Ας δούμε, όμως, μερικά παραδείγματα με σαφή πολιτική στόχευση, για το πώς παρουσιάζονται τα πολιτικά ζητήματα, περνώντας εντελώς διαφορετικά μηνύματα:
Ενα είναι ο τρόπος απόδοσης των μέτρων κυβέρνησης - τρόικας από τον αστικό Τύπο από τη μια μεριά και τον εργατικό Τύπο, από το «Ριζοσπάστη», από την άλλη. Στη μια περίπτωση εμφανίζονται ως απαραίτητα μέτρα, αναγκαία, που πρέπει να παρθούν για να βελτιωθεί η οικονομία και σε τελευταία ανάλυση για το καλό του λαού, ενώ ο εργατικός Τύπος τα παρουσιάζει ως αυτό που είναι, ως ένα βαρύ χτύπημα απέναντι στην εργατική τάξη, μια προσπάθεια του κεφαλαίου να ξεπεράσει την κρίση ρίχνοντας όλα τα βάρη στους εργάτες και τα άλλα λαϊκά στρώματα, να γίνει πιο ανταγωνιστικό, να διατηρήσει και να αυξήσει μελλοντικά την κερδοφορία του.
Αλλο παράδειγμα, είναι ο τρόπος παρουσίασης των εργατικών αγώνων. Τα ίδια γεγονότα στη μια περίπτωση παρουσιάζονται ότι δημιουργούν πρόβλημα, εμποδίζουν την οικονομία, κλείνουν επιχειρήσεις κτλ., ενώ από τον εργατικό Τύπο αναδεικνύονται ως αγώνες απαραίτητοι για τη συνειδητοποίηση της εργατικής τάξης και για να δοθούν λύσεις στα άμεσα προβλήματά της.
Είναι αποκαλυπτικό το γεγονός ότι δεν υπάρχει καν εργατικό ρεπορτάζ στα αστικά ΜΜΕ! Οι ειδήσεις που γράφονται γύρω από εργατικά θέματα, συντάσσονται από άλλα ρεπορτάζ, γιατί δεν αξιολογείται ότι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, όπως είναι η εργατική τάξη αξίζει να έχει ειδικό ρεπορτάζ και τα ζητήματα που την αφορούν να προβάλλονται ξεχωριστά. Δεν αξιολογείται, βεβαίως, όχι λόγω περιορισμένης αντίληψης, αλλά από σκοπιμότητα.
Η ενημέρωση λοιπόν, γίνεται πάντα από τη σκοπιά του φορέα της. Δεν μπορεί να υπάρξει ανεξάρτητα από την πρόθεση των συντακτών των ειδήσεων. Ακόμα και οι συντάκτες, που την επιδιώκουν με το ρομαντισμό της «δημοσιογραφίας ως λειτούργημα» και με διάθεση να διακινδυνεύσουν τη θέση τους -και αυτοί δεν είναι πολλοί- είναι οι ίδιοι φορείς ιδεολογικών, κοσμοθεωρητικών αντιλήψεων, που υπεισέρχονται στην είδηση και την πληροφορία που συντάσσουν.
Αφού οι ειδήσεις έχουν ενσωματωμένο ένα ταξικό μήνυμα, επειδή συντάσσονται και διακινούνται μέσα σε μια κοινωνία όπου διεξάγεται πάλη των τάξεων, τότε και οι εργαζόμενοι αποδέκτες αυτής της ενημέρωσης πρέπει να αναπτύξουν τα κατάλληλα φίλτρα που θα αποκαλύπτουν στα μάτια τους την ταξική στόχευση της συγκεκριμένης ενημέρωσης. Να μη δέχονται την ενημέρωση αυτή ως θέσφατο και δεδομένο, ακόμα κι αν προέρχεται από διαφορετικές, μεταξύ τους υποτίθεται ανεξάρτητες και «αντικειμενικές» πηγές. Να απορρίπτουν την αστική προπαγάνδα και να επιδιώκουν να πληροφορηθούν για τα γεγονότα από τη σκοπιά των δικών τους συμφερόντων, από τον εργατικό Τύπο.
Η ταξικότητα της ενημέρωσης αφορά τον παραδοσιακό Τύπο, τις εφημερίδες, περιοδικά κλπ. και από την πρώτη στιγμή εκδηλώθηκε και στα ηλεκτρονικά ΜΜΕ. Βεβαίως, αφορά και το διαδίκτυο. Τα ΜΜΕ είναι όπλα στην πάλη των τάξεων, όποια μορφή κι αν έχουν, είτε χρησιμοποιούν για τη μετάδοσή τους το χαρτί, τα ερτζιανά, ή τα ψηφιακά δίκτυα.

Εργατικός Τύπος

Στον αντίποδα είναι ο εργατικός Τύπος, ο «Ριζοσπάστης», που μάχεται ανοιχτά και καθαρά, ως όργανο της ΚΕ του ΚΚΕ, στο πλευρό της εργατικής τάξης. Ο Λένιν τόνιζε, ότι η εφημερίδα του Κόμματος πρέπει να γίνει όχι μόνο συλλογικός προπαγανδιστής και συλλογικός διαφωτιστής, αλλά και συλλογικός οργανωτής. Είναι εξαιρετική η σημασία της εφημερίδας στο έργο της οργάνωσης και διεξαγωγής συστηματικής, βασισμένης σε αρχές, ολόπλευρης προπαγάνδας και ζύμωσης. Στο έργο της οργάνωσης της κομματικής δουλειάς, για την πολιτική διαφώτιση, την ιδεολογική διαπαιδαγώγηση και οργάνωση των μαζών.Σήμερα που βρισκόμαστε σε μια εποχή πραγματικής έκρηξης όλων των μορφών των ΜΜΕ (έντυπων και ψηφιακών) και της λεγόμενης πολυπληροφόρησης, η ουσία των λόγων του Λένιν όχι μόνο παραμένει επίκαιρη, αλλά ίσως γίνεται πολύ πιο επιτακτική από την εποχή που πρωτοδιατυπώθηκαν. Ο κομματικός λόγος, η ιδεολογία και η πολιτική του Κόμματος είναι ενιαία και σε αυτή την ενιαιοποίησή τους βοηθάει και η εφημερίδα του Κόμματος.

Το «κυνήγι του καινούριου»

Το Διαδίκτυο παρουσιάζεται ως ένας «τεράστιος νέος κόσμος» που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Παρότι έχει δυο δεκαετίες με τη σημερινή του μορφή, δηλαδή της κυριαρχίας του Παγκόσμιου Ιστού Πληροφοριών, του Web, παρότι υπάρχει μια γενιά ήδη που έχει γεννηθεί σ' έναν κόσμο όπου προϋπήρχε το ίντερνετ και το θεωρεί καθιερωμένο, μέσα από κάποιες νέες εφαρμογές που παρουσιάζονται κατά διαστήματα (τα τελευταία χρόνια είναι αυτές των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης) συντηρείται η αίσθηση του καινούριου.Είναι γεγονός ότι πρέπει να αξιοποιούνται όλες οι χρήσιμες για το κίνημα δυνατότητες που δίνει το οποιοδήποτε νέο μέσο. Οχι με την έννοια της παρακολούθησης της μόδας ή της εποχής, του «ιν» όπως λέγεται, αλλά από την ουσιαστική πλευρά.
Πραγματικά καινούριο δεν είναι πάντα το ηλικιακά καινούριο. Συχνά, παλιές, σκουριασμένες ιδέες ντύνονται ένα νεωτεριστικό μανδύα και παρουσιάζονται ως νέες. Ούτε ο νεωτερισμός για το νεωτερισμό είναι οπωσδήποτε προοδευτικός. Τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης είναι πράγματι καινούριο φαινόμενο, που δεν μπορούσε να υπάρξει πριν υπάρξει το Διαδίκτυο. To Facebook, για παράδειγμα, πέτυχε να πλουτίσει τον κ. Ζούκερμπεργκ και την παρέα του. Πέτυχε να μειώσει την ανάγκη του παλιού κλασικού χαφιέ με την καμπαρντίνα, ή την ανάγκη για πολύ προσωπικό στο ηλεκτρονικό φακέλωμα της πολιτικής και κοινωνικής δράσης, αφού οι ίδιοι οι χρήστες του τροφοδοτούν το σύστημα με το πολιτικό και κοινωνικό προφίλ τους, συνειδητά ή ασυνείδητα. Αλλά είναι προοδευτικό στοιχείο η υποκατάσταση της πραγματικής σχέσης φιλίας, με τη «φιλία» μέσω της κοινοποίησης των ίδιων μηνυμάτων σε εκατοντάδες «φίλους»; Είναι προοδευτικό στοιχείο η υποκατάσταση της άμεσης ουσιαστικής συζήτησης με τα μισόλογα των tweets;

Πρωτεύον πάντα το περιεχόμενο

Η μορφή -γιατί πρέπει να το δούμε κι από αυτή την πλευρά, καθώς είναι πολλές φορές όμορφος και ελκτικός, ιδιαίτερα στη νεολαία, ο τρόπος που παρουσιάζονται τα ζητήματα από το διαδίκτυο- στη διαλεκτική της σχέση με το περιεχόμενο έχει αυτοτελή σημασία και επιδρά στο περιεχόμενο. Μ' αυτή την έννοια λοιπόν, και το κίνημα πρέπει να αξιοποιεί όλες τις νέες μορφές ενημέρωσης, τις καινούριες δυνατότητες που δίνουν.Ομως, το περιεχόμενο είναι η κύρια, η καθοριστική πλευρά του οποιουδήποτε φυσικού ή κοινωνικού αντικειμένου ή φαινομένου. Οσο όμορφα κι αν αποδίδονται τα γεγονότα με χρήση κειμένου, εικόνας (στατικής και κινούμενης), ήχου, υπερσυνδέσεων κτλ. μεγαλύτερη σημασία έχει αν το περιεχόμενο της πληροφόρησης αντανακλά την αντικειμενική αλήθεια. Αν είναι παρουσιασμένο από τη σκοπιά της τάξης εκείνης, που η πρωτοπορία της χρησιμοποιεί την επιστημονική μέθοδο για να αποκαλύψει την αλήθεια, γιατί έχει συμφέρον να αποκαλυφθεί η αλήθεια σε ολόκληρη την τάξη και τους δυνάμει συμμάχους της.
Η μορφή πρέπει να υπηρετεί το περιεχόμενο και αυτό δεν υποτιμά καθόλου τη σημασία της μορφής. Ούτε σημαίνει υποχώρηση από την προσπάθεια βελτίωσης της μεταδοτικότητας και της αισθητικής με την οποία παρουσιάζεται το περιεχόμενο.

Η στάση του ΚΚΕ

Ποια ήταν η στάση του ΚΚΕ στο ζήτημα του διαδικτύου; Το ΚΚΕ πρωτοπόρησε στο διαδίκτυο όταν πολλοί δεν το είχαν καν ακουστά: Το 1996 ίδρυσε το δικό του site και το 1997 ιδρύθηκε το site της εφημερίδας. Ιστοτόποι της ΚΝΕ, του solidnet και άλλοι υπάρχουν εδώ και πάρα πολλά χρόνια και βέβαια, όπως έχει ανακοινωθεί, πρόκειται να φτιαχτεί κι ένα ειδησεογραφικό πόρταλ.Το Κόμμα δηλαδή, από την αρχή όταν διαδόθηκε η χρήση του διαδικτύου και στην Ελλάδα, αξιοποίησε τις προσφερόμενες δυνατότητες για την ενημέρωση, τη διαφώτιση και την επικοινωνία.

Οι ενημερωτικές ιστοσελίδες

Το διαδίκτυο επιτρέπει την απόκρυψη της ταυτότητας ενός χρήστη, από τη μεγάλη πλειοψηφία των υπόλοιπων χρηστών. Αυτό, φυσικά, δεν αφορά τις κρατικές υπηρεσίες ασφάλειας, αλλά και όσους κατέχουν τα μέσα και την τεχνική για την αποκάλυψη της ταυτότητας ενός χρήστη, ακολουθώντας τα ηλεκτρονικά του ίχνη.Η απόκρυψη της ταυτότητας επιτρέπει τη διάδοση ακόμα και των μεγαλύτερων ψευδών, καθώς αυτός που τα πλασάρει δε χρεώνεται με αυτά, αν τυχόν αποκαλυφθούν. Από αυτή τη σκοπιά, οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες μπορούν να χωριστούν στις επώνυμες, εκείνες που ξέρουμε ποιο πρόσωπο ή οργανισμός δημοσιεύει το υλικό και τις ανώνυμες, εκείνες που έχουν μεν κάποιο τίτλο, αλλά δεν είναι γνωστό ποιος ή ποιοι κρύβονται από πίσω.
Στις επώνυμες είναι οι ιστότοποι των εφημερίδων, των ραδιοφώνων, των τηλεοράσεων. Οι περισσότερες από αυτές τις ιστοσελίδες είναι δωρεάν, ενώ σε άλλες, ορισμένα κομμάτια τους είναι επί πληρωμή. Υπάρχουν ειδησεογραφικές πύλες φτιαγμένες υποτίθεται ακριβώς για ενημερωτικό σκοπό, ιστοσελίδες με άλλο περιεχόμενο που ενσωματώνουν ειδήσεις και βέβαια τα ιστολόγια, τα blogs. Στις ανώνυμες ιστοσελίδες περιλαμβάνονται κάποια ιστολόγια που εμφανίζονται ανώνυμα, θεματικές ιστοσελίδες με ειδησεογραφικό περιεχόμενο κτλ. Η κατάταξη αυτή δε διεκδικεί πληρότητα. Υπάρχουν και πολλές άλλες παραλλαγές.
Σε τελευταία ανάλυση το ζήτημα που μας απασχολεί σ' αυτή την κατάταξη, έχει να κάνει με την ευθύνη και την αξιοπιστία των παρεχόμενων πληροφοριών, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι οι επώνυμες ιστοσελίδες δίνουν πάντα αξιόπιστες πληροφορίες, ακόμα κι όσον αφορά τα ίδια τα γεγονότα.

Φημολογία

Ενα ζήτημα που έχει πολύ μεγάλη σημασία είναι η δυνατότητα του διαδικτύου για ταχύτατη εξάπλωση οποιασδήποτε πληροφορίας, σωστής ή λάθος ή ακόμα και φημολογίας. Μελέτες έδειξαν ότι πληροφορίες ή φήμες μπορούν να μεταδοθούν σε ελάχιστο χρόνο, σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Και βέβαια, πολλοί το βρίσκουν δύσκολο να αντισταθούν στο να πατήσουν το κουμπί «share» ή το «retweet» στα αντίστοιχα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενημερώσουν τους «φίλους» τους για κάτι, που θεώρησαν ενδιαφέρον ή σημαντικό, πριν ακόμα προλάβουν οι ίδιοι να το αναλύσουν, ή πολύ περισσότερο να διασταυρώσουν την αξιοπιστία της πληροφορίας.Παραδείγματα τέτοιας χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κυρίως (αλλά και άλλων ιστοσελίδων) είναι το ανάλογο της αλυσίδας e-mail (π.χ. στέλνουν ένα mail και σου λένε ότι είναι πολύ σημαντικό προτρέποντάς σε να το στείλεις και σε άλλους κτλ.), κουτσομπολιά για δημόσια πρόσωπα, ψευδείς θάνατοι επιφανών, κατασκευασμένες πληροφορίες ως «κοινωνικά πειράματα» από επιστήμονες, αλλά και από υπηρεσίες για να δουν τις κοινωνικές αντιδράσεις, πόσο θα διαδοθούν και σε ποιους, διάδοση φημών κτλ. Τους τελευταίους μήνες έχουμε και διάδοση πλαστών συμφώνων και εγγράφων και της σχετικής φιλολογίας περί της προδοτικής τάχα στάσης του ΚΚΕ στο Β' Παγκόσιο Πόλεμο και μετά.
Μέσα από το διαδίκτυο μπορεί να γίνει αναπαραγωγή αδιασταύρωτων πληροφοριών και μέσα από αυτή τη διαδικασία το ψέμα μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Δηλαδή, κάτι που δεν είναι αληθές αναδημοσιεύεται χωρίς έλεγχο από πολλά site. Τελικά βρίσκεται να το 'χουν δημοσιεύσει π.χ. δέκα site και αυτός που το συναντά σκέφτεται ότι «αφού είναι κι εδώ και σε τόσες άλλες ιστοσελίδες δημοσιευμένο... κάποια βάση θα έχει, δε βγαίνει καπνός χωρίς φωτιά»... Φυσικά, οι εντυπώσεις μένουν. Δηλαδή, ακόμα κι αν κάπου δημοσιευτεί διόρθωση, πολλές φορές μένει και το ψέμα online μαζί με την αλήθεια, προκαλώντας σύγχυση. Τα πιο εντυπωσιακά (εν προκειμένω τα ψέματα) τραβάνε το ενδιαφέρον και την επισκεψιμότητα κι οι μηχανές αναζήτησης οδηγούν συνήθως σ' αυτά... κι άντε να βγάλεις άκρη ποια είναι η αλήθεια και ποιο είναι το ψέμα!

Μέσο προβολής της άλλης φωνής;

Στο διαδίκτυο υπάρχει μια πλημμυρίδα άχρηστων και αποπροσανατολιστικών πληροφοριών, κουτσομπολιό, γαργαλιστικά δημοσιεύματα, παρουσίαση των πολιτικών εξελίξεων από την κλειδαρότρυπα της παραπολιτικής και μια σειρά άλλα.Ομως, το διαδίκτυο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την προβολή της άλλης φωνής. Πράγματι. Αποτελεί ένα πλεονέκτημα και είναι γεγονός ότι επειδή είναι δωρεάν μπορεί να διευρυνθεί το ακροατήριο για την άλλη φωνή. Μπορεί κάποιος να πέσει σ' ένα τέτοιο δημοσίευμα και με τυχαία αναζήτηση, κάτι που δε μπορεί να συμβεί αλλιώς. Αυτά οπωσδήποτε είναι θετικά στοιχεία.
Ωστόσο, η άλλη φωνή χάνεται μέσα στις τόσες. Χρειάζεται τελικά να επιδιώξεις να την ακούσεις, να πας δηλαδή επί τούτου στο συγκεκριμένο site που την προβάλλει. Ταυτόχρονα, δίνεται η ψευδαίσθηση της επιλογής μέσα από την πολλαπλότητα των site, ενώ στην ουσία, τα περισσότερα είναι παραλλαγές της αστικής αντίληψης για τα γεγονότα.

«Δημοσιογραφία των πολιτών»!

Μια αντίληψη που «παίζει» πολύ τα τελευταία χρόνια, λέει ότι ο κάθε χρήστης μπορεί να γίνει ρεπόρτερ, να σπάσουμε το μονόδρομο της πληροφόρησης από τα κλασικά μέσα μαζικής ενημέρωσης (ακόμα και από τη διαδικτυακή τους εκδοχή). Δημιουργείται, έτσι, η ψευδαίσθηση της ελευθερίας και της συμμετοχής.Ομως υπάρχουν ορισμένα ζητήματα. Για παράδειγμα, ποια θέματα μπαίνουν και ποια κόβονται, από όσα στέλνουν εκείνοι που νομίζουν ότι έτσι μπορούν να συμβάλλουν στην αντικειμενική ενημέρωση, με τον τρόπο που την καταλαβαίνουν; Ποια κόβονται το ξέρουν μόνο οι ίδιοι και εκείνοι που τα έκοψαν, δεν είναι κάτι που δημοσιεύεται. Εδώ υπάρχει και η έμμεση, εκούσια προσαρμογή στο μοτίβο και το πλαίσιο, ιδεολογικό και άλλο, που θέλει το συγκεκριμένο site της «δημοσιογραφίας των πολιτών». Ο ίδιος ο χρήστης, προσαρμόζει την επόμενη είδηση, την επόμενη πληροφορία που θα δώσει, ώστε να έχει περισσότερες πιθανότητες να δημοσιευθεί.

Το Διαδίκτυο ως «εγκυκλοπαίδεια»

Η Wikipedia είναι ένα από τα πιο γνωστά site που εμφανίζεται ως διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια. Ποιος γράφει εκεί πέρα; Οποιοσδήποτε. Ποιος διορθώνει; Οποιοσδήποτε. Εχουν γίνει και κωμικοτραγικά πράγματα όπου έχουν αλλάξει λήμματα 10 και 100 και 1000 φορές. Εμπαινε ο ένας έγραφε, έμπαινε ο άλλος διόρθωνε, ελπίζοντας ότι θα βαρεθεί ο προηγούμενος και θα μείνει η δικιά του η άποψη τελικά! Είναι φανερό ότι τέτοια διαδικασία δεν μπορεί να προσφέρει αξιοπιστία. Πολλές φορές δεν αναφέρονται πηγές και άλλες πληροφορίες (αυτά επισημαίνονται κι από την ίδια τη Wikipedia απέναντι στους συντάκτες της).Υπάρχουν όμως και συγκεκριμένα παραδείγματα, που έχουν δημοσιευθεί και στο «Ριζοσπάστη», που δείχνουν τη χρήση της Wikipedia για προβοκάτσιες και για πλασάρισμα πλαστών πληροφοριών:
Το χειμώνα του 2012, γράφτηκαν ανακρίβειες σε άρθρο της Wikipedia, σχετικά με τη ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα.
Το καλοκαίρι του 2011, είχαμε την προβοκάτσια ενάντια στο ΚΚΕ, με δημοσιεύματα σε ιστολόγια, σύμφωνα με τα οποία το Κόμμα ήταν ανάμεσα στους παραλήπτες ιρακινού πετρελαίου από το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν! Αρχική πηγή ένα σκοπίμως παραποιημένο λήμμα της Wikipedia, που αναπαράχθηκε ραγδαία σε ιστολόγια και ειδησεογραφικές σελίδες.
Καλοκαίρι του 2007, άτομα που χρησιμοποιούσαν ηλεκτρονικούς υπολογιστές της CIA και του FBI μπήκαν και διόρθωσαν άρθρα της Wikipedia σε θέματα που αφορούσαν το Ιράκ και τη φυλακή του Γκουαντάναμο. Καταλαβαίνετε τι είδους διορθώσεις έκαναν...

«Αγγελος» ή «διάβολος»

Συνοψίζοντας μπαίνει το ερώτημα: Το διαδίκτυο είναι τελικά «άγγελος» ή «διάβολος»; Ούτε «άγγελος», ούτε «διάβολος». Είναι ανάλογα με τους σκοπούς για τους οποίους χρησιμοποιείται. Οι νέοι δρόμοι που ανοίγει για την ενημέρωση χρειάζονται φίλτρα, χρειάζονται την εξέταση του προσφερόμενου υλικού από την σκοπιά της αλήθειας, της ακρίβειας και της σκοπιμότητας. Εξέταση με την καθαρή ματιά της εργατικής τάξης, που μπορεί να δει τα πράγματα όπως πραγματικά είναι, γιατί μόνο έτσι μπορεί να ανατρέψει το καθεστώς της εκμετάλλευσης. Για να αποφύγει κανείς τους νέους δρόμους για τη χειραγώγηση δεν αρκεί η άπαξ συνειδητοποίηση της ύπαρξής τους. Πρέπει να προσέχει σε κάθε βήμα, σε κάθε διακλάδωση και να επιλέγει συνειδητά τι είναι αυτό που θα δεχτεί και τι αυτό που θα απορρίψει, τι είναι αυτό που θα κάνει, τι είναι αυτό που δε θα κάνει στο διαδίκτυο.Η σημερινή πραγματικότητα του Διαδικτύου, αλλά και το μέλλον του είναι αντανάκλαση της ταξικής πάλης. Το ίδιο και η ενημέρωση που προσφέρει. Αυτή τη στιγμή η αστική τάξη είναι κυρίαρχη στην κοινωνία, είναι κυρίαρχη και στο διαδίκτυο. Μπορεί και πρέπει το διαδίκτυο να χρησιμοποιηθεί και από το εργατικό κίνημα, όμως η αλλαγή στην κοινωνία δε θα έρθει μέσω του διαδικτύου (ούτε η ίδια η αλλαγή του διαδικτύου θα έρθει μέσα από αυτό), παρότι και το διαδίκτυο είναι ένα επιμέρους πεδίο σύγκρουσης. Το αντίθετο θα συμβεί. Η αλλαγή της πραγματικότητας του Διαδικτύου θα έρθει μέσα από τον πολιτικό αγώνα στην κοινωνία, στον τόπο εργασίας και στον τόπο διαμονής.
Αν μη τι άλλο, η συνεχής προσπάθεια της αστικής ιδεολογίας να πείσει ότι το Διαδίκτυο είναι ο ενδεδειγμένος στη σημερινή εποχή τρόπος διεξαγωγής πολιτικού αγώνα από τα κινήματα, πρέπει να βάλει σε σκέψη όσους υπερτιμούν την αξία του ως όπλο του λαϊκού κινήματος. Να μη δεχτούμε ο ριζοσπαστισμός να εγκλωβιστεί σε εικονικούς κόσμους που θα χαζεύουν μειδιώντας από ικανοποίηση οι κεφαλαιοκράτες, αλλά και να μην αφήσουμε το πεδίο ελεύθερο στον ταξικό εχθρό.